Tekst na plakacie: Naszą kulturę tworzą w całości kultury: arabska i żydowska, polska i rosyjska oraz kultura całego świata. (źródło: Rastislav Šarišský)

Dobrego nastroju nie pozostawiono przypadkowi. Wydarzenie rozpoczęło się wieczorną prezentacją. Początkowo publiczność była całkowicie mieszana dzięki grom. Następnie utworzono losowe grupy liczące 18 członków. Zadaniem jej członków było odkrywanie ukrytych informacji o sobie nawzajem. „Wiedza” została zweryfikowana w zabawny, ale bezkompromisowy sposób. Gry takie jak rozczesywanie rąk wymagały od graczy wejścia w swoje buty. Nie tylko w przenośni.

Jednym z głównych punktów wydarzenia był koncert esperanckiego zespołu rockowego Esperanto desperado (wideo.mov, 4,2 MB, bez dźwięku). Niestety tylko do 22:00, gdyż o tej porze regularnie przyjeżdżała do nas policja, aby zapewnić spokój w nocy. Główny program wieczoru odbył się pod dużym namiotem na terenie szkoły.

Po koncercie pokręciłem się jeszcze chwilę, odwiedziłem raczkujący klub nocny (dobrze wygłuszony pomiędzy czterema ścianami) i około północy wszedłem do pokoju zwanego gufujo (sklep sojowy). Zaskoczyłem około pięćdziesięciu młodych ludzi słuchających w ciszy recytacji i gry na pianinie przy świecach i herbacie. Esperantyści są czasem dziwni.

Jednak największe wrażenie na mnie zrobił Festiwal Języków i Kultur (wideo.mov, 4,3 MB, bez dźwięku). Przy ścianach namiotu znajduje się około dwudziestu stanowisk różnych języków, kultur, ludów i narodowości. Śpiew i muzyka, na żywo i na kasetach, taniec, kostiumy, jedzenie, obrazy, karty… W międzyczasie setki esperantystów spotykają się, rozmawiają i nadrabiają zaległości. W myślach przekląłem deszcz. Pierwotnie festiwal miał odbywać się w plenerze, w mieście, wśród turystów i mieszkańców Zakopanego.

Wtedy na scenę wkroczyła piosenkarka i autorka tekstów JoMo, rekordzistka Guinnessa w zakresie repertuaru w największej liczbie języków. Nigdy bym nie uwierzył, że jedna osoba z gitarą (i oczywiście sprzętem nagłaśniającym) może przyćmić cały zespół rockowy. Piosenki z czterech stron świata (w tym Dance, Dance…), każda bardziej rytmiczna od drugiej, rozwijały się w szalonym tempie. Ludzie na widowni dobrze się bawili, tańczyli lub trzymali się za ramiona, machali rękami lub tworzyli węże, jak przystało na tę piosenkę (wideo.mov, 4,3 MB, bez dźwięku). I wciąż powracała do mnie ta sama myśl: „Jesteśmy różni i to nas łączy”.

Swoje miejsce w programie znalazły także koncerty innych zespołów i piosenkarzy, dyskoteki, pokazy teatralne, projekcje filmów, wykłady, dyskusje, wycieczki, medytacje, lekcje esperanta dla początkujących, lekcje tańca polskiego, japońskiego i międzynarodowego. To, czego nauczyli się absolwenci, wielokrotnie pokazali na scenie. Czy widziałeś kiedyś różnorodną grupę, złożoną głównie z Europejczyków, śpiewającą po japońsku?

Szczególną uwagę zwrócono na komunikację międzykulturową. Jak powiedziano podczas jednej z konferencji, wspólny język nie wystarczy. Sposób, w jaki go używamy, zależy od naszego pochodzenia kulturowego i społecznego. Na przykład Japończycy uważają bezpośrednie „nie” za niegrzeczne, dlatego wyrażają swoją odmowę poprzez wtrącenie. Europejczyk może czasami zrozumieć to jako udane negocjacje.

W Zakopanem w pełni zrozumiałem, że ruch esperancki nie jest już tylko kwestią języka. Esperanto jest jedynie podstawą, na której tworzy się środowisko, w którym spotykają się różne tradycje, zwyczaje i kultury, aby torować sobie drogę. Próbujemy zrozumieć siebie, nie przekształcając się na własny obraz. Bez zmiany istoty szarej. Bez utraty naszej tożsamości. To, co nas wyróżnia, wzbogaca nas i inspiruje. Poprzez interakcję różnic tworzymy coś nowego. Tworzymy współróżnorodność. Mogę tylko powtórzyć: „Jesteśmy różni i to nas łączy”.

Do zobaczenia za rok na 62. IJK w Sarajewie!