Willy Brandt zmarł 30 lat temu.

Przeciwnik nazizmu, który jako pierwszy niemiecki polityk prosił o przebaczenie za faszystowskie zbrodnie, burmistrz Berlina Zachodniego, niemiecki minister spraw zagranicznych i kanclerz – to krótka wizytówka Willy’ego Brandta, laureata pokojowej nagrody Nobla. Od jego śmierci w sobotę 8 października minęło 30 lat.

„Willy Brandt jest ściśle związany z fazą tak zwanej Nowej Polityki Wschodniej Niemiec Zachodnich, która obejmowała poprawę stosunków Bonn ze Związkiem Radzieckim i całym blokiem wschodnim, zwłaszcza podczas kadencji Brandta jako ministra spraw zagranicznych i kanclerza federalnego”. pisze historyk Slavomír Michálek w swojej książce Rywale i partnerzy zimnej ery.

Polityk od młodości

Willy Brandt, pierwotnie nazywany Herbert Ernst Karl Frahm, urodził się 18 grudnia 1913 roku w Lubece. W wieku 16 lat został członkiem Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) podczas nauki w gimnazjum. Po trzech latach wstąpił w szeregi bardziej lewicowej Socjalistycznej Partii Robotniczej Niemiec (SAPD) i powrócił do SPD w 1944 roku.

Po dojściu faszystów do władzy zmienił nazwisko na Willy Brandt i uciekł przed prześladowaniami do Norwegii, gdzie nadal walczył z dyktaturą Hitlera. Kiedy naziści zajęli Norwegię, uciekł do Szwecji w 1940 roku. W tym okresie zrzekł się niemieckiego obywatelstwa i uzyskał paszport norweski. Pracował jako dziennikarz, pisarz i działacz socjalistyczny.

Po zakończeniu II wojny światowej wrócił do Niemiec iw 1948 odzyskał niemieckie obywatelstwo. Jego wzrost polityczny kontynuował w berlińskiej SPD, w 1957 został wybrany burmistrzem Berlina Zachodniego.

Pod koniec 1966 roku Brandt został ministrem spraw zagranicznych i wicekanclerzem w gabinecie chadeckiego Kurta Georga Kiesingera. Po wyborach do Bundestagu w 1969 r. nastąpiła zmiana władzy w Niemczech i Brandt został wybrany pierwszym socjaldemokratycznym kanclerzem.

Zrezygnował z funkcji kanclerza 6 maja 1974 r., po tym jak jeden z jego osobistych doradców, Günter Guillaume, został uznany za szpiega NRD.

Polityka pojednania

Willy Brandt, polityk pojednania Zachodu ze Wschodem, promował nową politykę wschodnią poprzez zbliżenie. Wierzył, że może zrobić więcej małymi, stopniowymi krokami niż z surowym krytycznym nastawieniem. Zdawał sobie sprawę, że kluczowe stanowisko w kwestii niemieckiej to stanowisko Moskwy.

Przełomem był traktat sowiecko-niemiecki podpisany w sali Katarzyny na Kremlu 12 sierpnia 1970 roku. Gwarantował do tej pory wszystkie granice w Europie, z naciskiem na granice NRD i Polski. W dokumencie tym obie strony zobowiązały się nie używać środków przemocy prowadzących do zmiany granic.

Choć traktat ten był znacznie ważniejszy, dużo więcej uwagi poświęcono wizycie Willy’ego Brandta w Polsce. Ukląkł przed pomnikiem powstania w getcie warszawskim 7 grudnia 1970 roku i poprosił o wybaczenie. To był ten moment, kiedy gest przemawia głośniej niż słowa. Ten strzał okrążył świat.

Pokojowa Nagroda Nobla

Willy Brandt został nagrodzony 20 października 1971 za starania na rzecz dobrych stosunków z krajami sąsiednimi i wkład w polityczne łagodzenie napięć w Europie Pokojowa Nagroda Nobla. Przed nim tylko Gustav Stresemann był jedynym niemieckim mężem stanu, który go otrzymał.

Willy Brandt, polityk, który walczył przeciwko dwóm totalitarnym reżimom – faszyzmowi i stalinizmowi, ale jako kanclerz Niemiec dążył do pojednania ze Wschodem, aby uniknąć podziału Niemiec i Europy, zmarł 8 października 1992 r. Po upadku muru berlińskiego i reżim komunistyczny w Niemczech Wschodnich, powiedział: „Co idzie razem, niech będzie razem.”